(VEN) - Trong 32 cụm công trình giành được giải thưởng Hồ Chí Minh và giải thưởng nhà nước về KHCN, cụm công trình đồ sộ “Tìm kiếm, phát hiện và khai thác có hiệu quả thân dầu trong đá móng granitoit trước Đệ tam bể Cửu Long, thềm lục địa Việt Nam” được đánh giá là một phát hiện làm thay đổi quan điểm tìm kiếm dầu khí truyền thống trên thế giới…
Cụm công trình này bao gồm 5 nhóm, tập hợp một khối lượng đồ sộ các công trình khoa học của các nhà khoa học dầu khí Việt Nam và Liên bang Nga thuộc ngành dầu khí Việt Nam sáng tạo ra trong khoảng thời gian hơn 20 năm (từ 1986-2008).
Theo tiến sĩNgô Thường San - Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, nguyên Tổng giám đốc Vietsopetro: Trước năm 1975, quan điểm tìm kiếm của các công ty dầu nước ngoài chỉ tập trung trong tầng miocen. Tầng chứa oligocen và lớp vỏ phong hóa trên móng được xem là do được hình thành trong điều kiện lục địa nên không phải là mục tiêu để khoan tìm kiếm dầu khí. Hơn nữa, móng nằm lót dưới bể trầm tích Đệ Tam là các đá xâm nhập magma granitoid lại càng không phải là đối tượng được quan tâm vì theo học thuyết hữu cơ, dầu không thể sinh và chứa trong các đá magma có nguồn gốc sâu trong vỏ trái đất. Vì thế không chỉ ở Việt Nam mà theo sử liệu thống kê cho thấy, đến thập niên cuối của thế kỷ XX, những phát hiện dầu trong móng đều được xem là không thể chứa sản phẩm và không được các nhà tìm kiếm dầu quan tâm.
Đến những năm 80, những biểu hiện dầu trong đá móng mỏ Bạch Hổ đầu tiên đã được ghi nhận ở giếng BH-1 dù kết quả thử vỉa lúc này không cho dòng. Ngày 5/5/1987, tại giếng khoan BH-6, khi khoan sâu vào móng 23m đến chiều sâu 3.533m, kết quả thử vỉa cùng với tầng oligocen đã cho thấy những dòng dầu đầu tiên với lưu lượng 477 tấn/ngày. Dù còn nhiều nghi vấn nhưng giếng BH-6 đã được xem là giếng phát hiện đầu tiên dòng dầu có lưu lượng công nghiệp trong tầng chứa là đá móng ở thềm lục địa Việt Nam. Cho đến ngày 6/9/1988, dầu trong đá móng nứt nẻ chính thức được khẳng định có lưu lượng công nghiệp khi quay lại thử vỉa trong móng ở giếng BH-1 và được đưa vào khai thác. Đây là thân dầu lớn trong đá chứa granitoid nứt nẻ – hang hốc với trữ lượng dầu tại chỗ trên 500 triệu tấn, diện tích gần 60km2 và chiều cao thân dầu là 1.300m. Sản lượng đỉnh trên 12 triệu tấn/năm, lưu lượng giếng cao nhất ban đầu có thể đạt 2.000 tấn/ngày. Từ đó, cái tên “Bạch Hổ” đã đi vào các văn liệu dầu khí thế giới và được ghi nhận như mỏ dầu lớn nhất của Việt Nam, nhưng đồng thời cũng là mỏ rất đặc trưng có trữ lượng cực lớn (trên 500 triệu tấn trữ lượng tại chỗ) được khai thác với cường độ và sản lượng cao (trên 12 triệu tấn/năm) từ tầng chứa là đá móng granitoid Mesozoi trong bể trầm tích Đệ Tam trên thế giới. Từ kinh nghiệm này, nhiều mỏ dầu trong tầng chứa móng nứt nẻ lần lượt được phát hiện và đưa vào khai thác ở Việt Nam.
Từ việc phát hiện một mỏ dầu lớn trên điều kiện địa hình tưởng như “bất khả thi”, tính đến nay, Việt Nam đã khai thác từ tầng chứa móng nứt nẻ trên 200 triệu tấn dầu (khoảng 80% tổng sản lượng dầu), thu gom trên 26 tỉ m3 khí với gần 6 triệu tấn LPG và condensat, với tổng doanh thu dầu khai thác từ tầng đá móng trên 50 tỷ USD.
Không những thế, theo ông Nguyễn Văn Tuấn - Phó Trưởng ban KHCN - Tập đoàn Dầu khí Việt Nam: Việc phát hiện dầu trong đá móng granitoid nứt nẻ ở các mỏ khác đã thu hút mạnh mẽ làn sóng đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực thăm dò và khai thác dầu khí ở Việt Nam, đạt khoảng hơn 12 tỷ USD. Kể từ thời điểm phát hiện dầu trong đá móng, với việc liên tục tìm ra các thân dầu khí mới trong đá móng granitoid (đã có thêm 19 phát hiện dầu khí trong đá móng granitoid), trữ lượng dầu khí tại chỗ của các thân dầu trong đá móng granitoid không ngừng gia tăng, lên đến trên 1 tỷ tấn vào thời điểm hiện nay. “Do vậy, phát hiện quan trọng này đã tạo tiền đề phát triển ngành dầu khí Việt Nam hoàn chỉnh từ khâu tìm kiếm, thăm dò, khai thác tới vận chuyển, chế biến, kinh doanh, dịch vụ, phân phối các sản phẩm dầu khí trong nước và đang vươn ra thị trường thế giới, góp phần khẳng định và bảo vệ chủ quyền quốc gia của Việt Nam trên biển Đông, đồng thời cũng tạo điều kiện và là tiền đề để phát triển các ngành công nghiệp quan trọng khác của Việt Nam như hóa dầu, xơ sợi, điện khí, sản xuất phân đạm…” - ông Tuấn khẳng định.
Có thể nói, việc phát hiện và đưa vào khai thác thành công thân dầu trong đá móng granitoit nứt nẻ mỏ Bạch Hổ, bể Cửu Long và thềm lục địa Việt Nam đã làm thay đổi quan điểm tìm kiếm thăm dò dầu khí truyền thống, hình thành quan điểm tìm kiếm thăm dò dầu khí mới trong khu vực và trên thế giới, mở ra một hướng tìm kiếm thăm dò dầu khí mới không chỉ ở bể Cửu Long mà còn ở các bể trầm tích khác của Việt Nam, bổ sung thêm vào lý thuyết hệ thống dầu khí, đóng góp rất quan trọng về cả lý thuyết và thực tiễn cho KHCN dầu khí thế giới và tạo bước ngoặt cho sự phát triển của ngành Dầu khí Việt Nam./.
| Cụm công trình khoa học “Tìm kiếm, phát hiện và khai thác có hiệu quả các thân dầu trong đá móng granitoit trước Đệ tam bể Cửu Long, thềm lục địa Việt Nam” đã được Hội đồng giải thưởng cấp Nhà nước thống nhất thông qua với 100% số phiếu đồng ý kiến nghị Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về KHCN. Đây là giải thưởng cao quý nhất của Nhà nước dành tặng các công trình nghiên cứu khoa học, phát triển, ứng dụng và đổi mới công nghệ đặc biệt xuất sắc, có giá trị rất cao về khoa học và công nghệ, có tác dụng lớn và lâu dài trong đời sống nhân dân, góp phần quan trọng phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh và phát triển sự nghiệp khoc học và công nghệ của đất nước, được trao 5 năm 1 lần. |
Bảo Ngọc
|