(VEN) - Định vị được vị trí của mình trong chuỗi liên kết, kiểm soát được đầu vào đầu ra, tiết giảm chi phí, tăng lợi nhuận…đó là những lợi ích to lớn mà các DN ngành mía đường đạt được khi tham gia vào mối liên kết kinh doanh.
Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tính đến cuối năm 2011 cả nước đã hình thành được 4 vùng trọng điểm cho mía đường với tổng diện tích trên 186.200ha và đạt trên 88.500 tấn mía nguyên liệu/năm, bao gồm: vùng Bắc Trung bộ, Duyên hải miền Trung và Tây Nguyên, Đông Nam bộ và vùng đồng bằng sông Cửu Long. Niên vụ 2011-2012 dự báo sản lượng mía cả nước sẽ đạt trên 14,4 triệu tấn, tăng 2 triệu tấn so với niên vụ trước và sản lượng đường cũng sẽ tăng khoảng 300.000 tấn, đạt mức 1,43 triệu tấn. Trong khi đó, nhu cầu tiêu dùng trong nước duy trì ở mức 1,3 triệu tấn/năm do vậy năm 2012, ngành mía đường dư hơn 130.000 tấn đường và có thể dành cho xuất khẩu.
Tại một hội thảo diễn ra gần đây, bà Phạm Thị Thu Hằng, Tổng thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho rằng: Trong những năm gần đây nguồn nguyên liệu cho ngành sản xuất mía đường khá ổn định theo đó sản lượng đường đã tăng đáng kể, điều đó không chỉ giúp ngành mía đường đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn hướng tới mục tiêu xuất khẩu. Và đây là thành quả đáng khen ngợi từ sự nỗ lực xây dựng mối liên kết kinh doanh giữa các DN trong ngành.
Theo đó, việc liên kết kinh doanh trong ngành sản xuất mía đường khá đa dạng và được thực hiện theo cả chiều dọc (nguyên liệu - chế biến - tiêu thụ và các ngành hỗ trợ giống phân bón) và chiều ngang (giữa các DN trong ngành). Điển hình cho mối liên kết kinh doanh theo chiều dọc có thể kể tới DN mía đường Lam Sơn, Quảng Ngãi, Biên Hoà ngay từ khi đầu tư xây dựng các DN này đã liên kết với người trồng mía về hỗ trợ đầu tư ban đầu và bao tiêu sản phẩm. Tính đến cuối năm 2011, tổng diện tích 3 DN này đã ký hợp đồng và đầu tư cho người trồng là 21.666ha.
Hay sự liên kết giữa 3 DN mía đường Lam Sơn, Nông Cống, Đài Loan thuộc vùng mía đường Thanh Hoá là ví dụ tiêu biểu về mối liên kết kinh doanh theo chiều ngang. Không chỉ liên kết với người nông dân để trồng nguyên liệu, các DN này đã liên kết với nhau để phân chia hợp lý vùng nguyên liệu tránh trùng lặp dẫn đến tình trạng phải cạnh tranh về nguồn nguyên liệu. Cụ thể, vùng nguyên liệu của nhà máy đường Lam Sơn hiện tập trung ở các huyện: Thọ Xuân, Vĩnh Lộc, Cẩm Thuỷ, Ngọc Lặc…, Nhà máy đường Đài Loan có vùng nguyên liệu tập trung ở các huyện: Thạch Thành, Bá Thước, Quan Hoá… và Nhà máy đường Nông Cống có vùng nguyên liệu tập trung ở các huyện: Như Thanh, Như Xuân, Thường Xuân, Tĩnh Gia…
Bên cạnh đó, với vai trò là đầu mối Hiệp hội Mía đường Việt Nam đã tổ chức khá tốt việc liên kết giữa các nhà máy đường trong việc bán hàng và giữ ổn định giá thị trường.
Tuy nhiên, theo nhận định của phó giáo sư Nguyễn Ngọc Sơn, Phó trưởng khoa Kế hoạch và phát triển Trường đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội: Bên cạnh những DN ngành mía đường đã thực hiện rất tốt việc liên kết để đảm bảo nguồn nguyên liệu cho sản xuất đồng thời đảm bảo quyền lợi cho người nông dân thì vẫn còn một số DN có tỷ lệ liên kết giữa người trồng mía và nhà máy thấp như Nhà máy đường Bến Tre đạt 36%, Nhà máy đường Sóc Trăng đạt 24,6%... và vẫn còn tình trạng chưa đồng thuận trong trợ giá, cước vận chuyển…giữa các DN dẫn đến tình trạng thiếu và cạnh tranh về nguyên liệu giữa các DN.
Để khắc phục những hạn chế này các DN trong ngành sản xuất mía đường cần tăng cường và phát huy hơn nữa mối liên kết trong sản xuất và kinh doanh. Theo đó, với vai trò chủ động và chủ đạo trong mối liên kết dọc các DN cần đảm bảo một cách có hệ thống các vấn đề về giống - vốn - phân bón - đầu ra cho người trồng nguyên liệu thông qua các hợp đồng pháp lý. Bên cạnh đó, cần xây dựng mối liên kết giữa các DN trong vùng để chia sẻ đầu vào, tăng quy mô sản xuất và ổn định thị trường. Nhà nước cũng cần có những chính sách khuyến khích và đảm bảo tính pháp lý cho các hợp đồng giữa người trồng nguyên liệu và DN chế biến, phó giáo sư Nguyễn Ngọc Sơn nhấn mạnh./.
Việt Nga
|