|
(VEN) - Ý kiến đó của ông Rafael Corazza, Phó Chủ tịch Ủy ban Cạnh tranh Thụy Sỹ (COMCO) đưa ra tại Hội thảo “Kiểm soát các hoạt động mua bán sáp nhập - Kinh nghiệm của Thụy Sỹ”, do Cục Quản lý cạnh tranh (VCA, thuộc Bộ Công Thương Việt Nam) phối hợp với COMCO tổ chức ở Hà Nội ngày 4/4/2011.
Mua bán sáp nhập doanh nghiệp là một hoạt động trong nền kinh tế thị trường gắn với đầu tư, tái cấu trúc doanh nghiệp… diễn ra kể cả trong thời kỳ kinh tế bùng nổ và thời kỳ kinh tế suy thoái. Ông Bùi Anh Tuấn, thuộc Ban Giám sát và quản lý cạnh tranh của VCA cho biết: “Trong giai đoạn 2006-2010, ở Việt Nam số lượng các vụ mua bán sáp nhập doanh nghiệp đã tăng nhanh qua các năm. Cụ thể, năm 2006 mới có 38 vụ, đến 2009 là 295 vụ, và năm 2010 đã tăng lên 345 vụ với tổng qui mô giao dịch đạt mức 1,75 tỷ USD”.
Tại Việt Nam, phần lớn các vụ mua bán sáp nhập đã diễn ra tập trung chủ yếu ở các ngành tài chính, năng lượng, công nghiệp, nguyên vật liệu, hàng tiêu dùng với sự tham gia mạnh mẽ của các nhà đầu tư nước ngoài mua lại các công ty Việt Nam, và phần lớn là các giao dịch có qui mô vừa và nhỏ (dưới 5 triệu USD chiếm 30-35%; từ 5 - 20 triệu USD chiếm khoảng 50-55% số vụ). Hoạt động mua bán sáp nhập ở Việt Nam cũng đã xuất hiện các trường hợp thâu tóm không thân thiện (vụ Dược Viễn Đông – Dược Hà Tây; vụ Bình Thiên An – Descon…). Trong năm 2010, ở Việt Nam cũng đã xuất hiện nhiều vụ sáp nhập theo chiều dọc để kiểm soát nguồn cung nguyên vật liệu.
|
Theo ông Marc Schroeder, Cố vấn pháp chế Ủy ban Cạnh tranh Thụy Sỹ: Định nghĩa thị trường liên quan là một yếu tố để đánh giá sự tập tập trung kinh tế của các vụ mua bán sáp nhập xem có nguy cơ bóp méo cạnh tranh hiệu quả hay không… Thị trường liên quan bao gồm thị trường sản phẩm liên quan là thị trường của những hàng hóa, dịch vụ có thể thay thế cho nhau về mặt đặc tính, mục đích sử dụng và giá cả; thị trường địa lý liên quan là một khu vực địa lý cụ thể trong đó hàng hóa, dịch vụ có thể thay thế cho nhau với các điều kiện cạnh tranh tương tự và có sự khác biệt đáng kể với các khu vực lân cận; và thị trường liên quan theo thời gian.
|
Ông Tuấn nhận định, trong thời gian tới mua bán sáp nhập tại Việt Nam sẽ được nhiều doanh nghiệp sử dụng khi gặp khó khăn và sẽ ngày càng có nhiều công ty nước ngoài xâm nhập thị trường Việt Nam thông qua con đường này. Phương thức thực hiện mua bán sáp nhập cũng ngày càng đa dạng và phức tạp, các vụ sáp nhập tới ngưỡng bị cấm cũng đã bắt đầu xuất hiện và gia tăng.
Ông Bạch Văn Mừng, Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công Thương cho biết, để kiểm soát mua bán, sáp nhập, Luật Cạnh tranh hiện hành của Việt Nam cũng đã qui định tương đối chi tiết. Tuy nhiên, đây vẫn còn là một điều mới mẻ đối với Việt Nam nên hành lang pháp lý cần phải được nghiên cứu, bổ sung hoàn thiện hơn. Ở các quốc gia có nền kinh tế thị trường hoàn hảo, pháp luật điều chỉnh hành vi mua bán sáp nhập đặt ra rất chặt chẽ và được giám sát rất kỹ càng. Việc kiếm soát quá trình mua bán sáp nhập ngoài việc quản lý nhà nước đảm bảo cạnh tranh lành mạnh còn nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp tái cấu trúc, đầu tư, đa dạng hóa hoạt động sản xuất, kinh doanh… hiệu quả hơn.
Từ góc độ quản lý nhà nước, ông Tuấn cho rằng, cần coi mua bán sáp nhập là một hình thức đầu tư, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp gia nhập thị trường. Để quản lý và hỗ trợ hiệu quả hoạt động này cần làm rõ và đi đến thống nhất nội hàm của khái niệm “mua bán sáp nhập” phù hợp với thông lệ quốc tế trong các văn bản pháp luật của Việt Nam, đặc biệt là Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp. Cần bổ sung qui định hướng dẫn thực thi Luật Cạnh tranh liên quan đến mua bán sáp nhập đầy đủ nhằm đảm bảo khuyến khích hoạt động này nhưng vẫn đảm bảo tính cạnh tranh của môi trường kinh doanh; đồng thời, xây dựng một hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia dùng chung phục vụ tư vấn và quản lý nhà nước về mua bán sáp nhập.
Ông Rafael Corazza cho rằng, mua bán sáp nhập là chuyện bình thường của doanh nghiệp trong quá trình tái cấu trúc, đa dạng hóa kinh doanh, xâm nhập thị trường mới… có tác động tích cực đến nền kinh tế, nhưng cũng có những vụ có thể gây xấu đến cạnh tranh vì nó tạo ra các quyền lực trên thị trường dẫn đến nguy cơ độc quyền hoặc thiết lập vị trí thống lĩnh cần phải kiểm soát.
Tuy nhiên, trong quá trình kiểm soát mua bán sáp nhập cần phân tích kỹ những tác động của nó. Pháp luật của các nước về mua bán sáp nhập có thể có các qui định tương tự, nhưng các vụ mua bán sáp nhập của doanh nghiệp thì lại có những nét riêng và có những thách thức riêng cần nhìn nhận, phân tích kỹ càng. Theo ông Rafael Corazza, bước đầu tiên để đánh giá các vụ sáp nhập là phải phân tích các thị trường liên quan. Đây là khâu quan trọng nhất, vì bất kỳ một kết luận nào liên quan đến các vụ mua bán sáp nhập của doanh nghiệp cũng cần phải dựa trên cơ sở định nghĩa được thị trường liên quan. Luật Cạnh tranh của Việt Nam cũng đề cập đến vấn đề tập trung kinh tế phụ thuộc nhiều vào việc xác định thị phần của các doanh nghiệp sau khi sáp nhập. Nếu việc xác định thị trường liên quan mà không chính xác thì rất có thể sẽ dẫn đến kết luận sai lầm về các vụ sáp nhập làm ảnh hưởng đến vị thế của doanh nghiệp sau khi sáp nhập, góp phần gây ra những tác động tiêu cực đến thị trường…/.
Lan Ngọc
|