(VEN) - Kim ngạch xuất khẩu của ngành điện tử đang tăng cao, trong đó, điện thoại di động đã vượt qua dầu thô để xếp thứ hai trong danh sách 10 hàng hóa có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam những tháng đầu năm 2012. Tuy nhiên, đạt được kết quả này chủ yếu là nhờ các doanh nghiệp FDI như Samsung, Intel, Canon… Doanh nghiệp nội địa chỉ có tỷ trọng đóng góp “khiêm tốn”.
Doanh nghiệp trong nước vẫn chủ yếu gia công cho nước ngoài
Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu điện thoại các loại và linh kiện từ đầu năm đến ngày 15/4/2012 đạt trên 3 tỷ USD, tăng 161,5% so với cùng kỳ năm ngoái, xếp thứ hai sau dệt may trong 10 nhóm hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Cùng thời gian, xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 1,8 tỷ USD, tăng 79,2% so với cùng kỳ năm ngoái.
Ông Lê Ngọc Sơn - Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp (DN) điện tử Việt Nam cho biết, xuất khẩu của ngành điện tử Việt Nam đang tăng nhanh. Trong đó, Samsung chiếm ưu thế, ngoài ra còn có Intel, Canon, Compal, Foxconn… Các DN Việt Nam cũng có đóng góp vào thành tích xuất khẩu trên nhưng không đáng kể, chủ yếu là gia công cho các công ty nước ngoài với các thị trường chủ yếu như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Malaysia, Đài Loan… Hiện nay, Việt Nam có gần 500 DN hoạt động trong lĩnh vực điện tử dân dụng và chuyên dụng. Số lượng DN Việt Nam trong ngành điện tử hiện khá nhiều, chiếm 2/3 con số trên, nhưng do tiềm lực tài chính và công nghệ hạn chế nên rất khó cạnh tranh, dẫn đến tỷ trọng đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu ngành hàng này rất thấp. Trong khi đó, các DN nước ngoài hiện đóng vai trò chủ chốt trong ngành điện tử Việt Nam, chiếm khoảng 80% thị phần trong nước và 95% kim ngạch xuất khẩu.
Hiện phần lớn DN Việt Nam trong ngành đang gia công, lắp ráp sản phẩm dân dụng, chủ yếu là ti vi, đầu karaoke, tủ lạnh… với hình thức nhập linh kiện và lắp ráp để cung ứng cho thị trường nội địa. Tuy nhiên, tại thị trường nội địa, các sản phẩm của DN Việt Nam chủ yếu được tiêu thụ ở vùng sâu, vùng xa vì không cạnh tranh được với các sản phẩm của nhiều hãng nước ngoài. Bên cạnh đó, ông Lê Ngọc Sơn cho biết, ngành điện tử Việt Nam còn nhiều bất cập như cơ cấu sản phẩm mất cân đối giữa sản phẩm điện tử tiêu dùng (70%) và điện tử chuyên dụng (30%); trình độ công nghệ sản xuất còn thấp, việc nghiên cứu phát triển sản phẩm mới còn yếu, hoạt động chủ yếu là gia công lắp ráp nên giá trị gia tăng của sản phẩm còn thấp, khả năng cạnh tranh của DN không cao; công nghiệp hỗ trợ, sản xuất phụ tùng linh kiện phát triển chậm và không đáp ứng yêu cầu của nhà sản xuất… cũng hạn chế tỷ trọng đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu ngành hàng này.
Nhiều giải pháp thúc đẩy phát triển
Theo Hiệp hội Điện tử tiêu dùng Mỹ (CEA), nhu cầu thiết yếu về thiết bị và linh kiện điện tử trên thế giới đang tiếp tục tăng trưởng và sự tăng trưởng được duy trì ở mức 8-10%/năm. Trong thời gian tới, thiết bị kỹ thuật số, máy tính, thiết bị viễn thông, đặc biệt là điện thoại di động sẽ tăng trưởng mạnh. Dụng cụ và linh kiện bán dẫn cũng sẽ có mức tăng trưởng khoảng 6%/năm do nhu cầu rất lớn. Đây chính là cơ hội thuận lợi để ngành điện tử tin học Việt Nam nắm bắt khai thác, phát triển.
Nhiều chuyên gia đánh giá, với môi trường kinh doanh phát triển ngày càng thuận lợi, nền kinh tế liên tục tăng trưởng và sự cải thiện mang tính ổn định đã biến Việt Nam thành một trong những điểm đến đầu tư hấp dẫn nhất ở khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghiệp điện tử, công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp chế tạo. Ngành công nghiệp điện tử Việt Nam đang hấp dẫn các nhà đầu tư đến từ nhiều quốc gia trên thế giới thể hiện qua việc DN Hàn Quốc đang có xu hướng chuyển dịch các nhà máy của họ từ Trung Quốc sang Việt Nam; Hiệp hội Công nghiệp điện tử Singapore (AEIS) tới đây sẽ dẫn các thành viên của mình đến Hà Nội nhằm khảo sát cơ hội và khả năng mở rộng mạng lưới kinh doanh tại Việt Nam.
Ông Sơn cho biết, tiềm năng thị trường điện tử là rất lớn. Để DN điện tử Việt Nam nâng cao tỷ trọng đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu và tăng cường năng lực cạnh tranh, cần có sự hỗ trợ về tài chính, thông tin… Hiện nay, các DN điện tử Việt Nam đang tìm thị trường “ngách” hoặc thị trường “khe” để phát triển, trong đó có các nước châu Phi, Mỹ Latinh bằng việc chọn sản phẩm giá thành cạnh tranh; đầu tư phát triển điện tử chuyên dụng để tạo sự cân bằng với điện tử tiêu dùng. Đồng thời, Chính phủ đang xây dựng chiến lược phát triển công nghiệp hỗ trợ, khi các DN nước ngoài mở các cụm công nghiệp vệ tinh tại Việt Nam, DN trong nước cần tận dụng để liên kết phát triển. Bản thân các DN nội địa cũng cần liên kết với nhau để tăng năng lực cạnh tranh.
Về phía Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam, ông Sơn cho biết, hiệp hội đã thành lập ban cơ chế chính sách để tiếp tục kiến nghị, đề xuất với Chính phủ để có những chính sách hỗ trợ phù hợp; xây dựng các quy hoạch phát triển; xúc tiến thương mại, tổ chức các hội thảo mời các DN nước ngoài để giao lưu, hợp tác; năm 2013 hiệp hội sẽ tổ chức Diễn đàn điện tử quốc tế với sự tham gia của các DN đến từ Nhật, Hàn, Mỹ…
Về tài chính, bà Phan Thị Hồng Hải - Giám đốc Sở giao dịch Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VietinBank) cho biết, VietinBank luôn có những chương trình tài trợ thương mại như tài trợ xuất khẩu và tài trợ nhập khẩu cho các DN, trong đó có DN điện tử. Đối với tài trợ nhập khẩu, VietinBank sẽ tài trợ lên đến 100% giá trị thư tín dụng phát hành (LC). Đối với tài trợ xuất khẩu, tài trợ lên đến 50% giá trị LC xuất khẩu… VietinBank sẽ cung cấp cho khách hàng các giải pháp hỗ trợ vốn thông qua các chương trình hỗ trợ xuất khẩu của các quốc gia trên thế giới như Đức, Pháp, Thụy Sỹ… ; cung cấp dịch vụ thanh toán cho các khách hàng giao dịch với các nước như Cuba, Belarus… Ngoài ra, ngân hàng sẽ tiến hành tư vấn cho DN trong phòng ngừa rủi ro, xử lý tranh chấp và xử lý các giao dịch đáng ngờ. Về vận chuyển, ông Nguyễn Duy Bình - Giám đốc cao cấp, Trưởng đại diện tại Việt Nam của FedEx Express nhấn mạnh, FedEx Express sẽ tích cực hỗ trợ DN trong vận chuyển, tiết kiệm thời gian, chi phí, an toàn thông qua việc đầu tư những chuyến bay phục vụ nhu cầu xuất nhập khẩu của DN Việt Nam, góp phần vào sự phát triển của DN, trong đó có DN điện tử./.
Hồng Ánh
|