|
(VEN) - Tại phiên chất vấn Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng, nhiều đại biểu đã đặt câu hỏi xung quanh vấn đề xóa bỏ sự độc quyền của ngành điện và ngành xăng dầu, cũng như trách nhiệm của Bộ Công Thương trong vấn đề này và các giải pháp để rút ngắn lộ trình khắc phục tình trạng độc quyền hiện nay.
Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng cho hay, ngành điện và ngành xăng dầu là những lĩnh vực hết sức quan trọng của đất nước, có liên quan đến an ninh năng lượng quốc gia. Hiện nay, Tập đoàn Điện lực Việt Nam là đơn vị duy nhất chuyển tải và phân phối điện, còn việc phát điện ngoài Tập đoàn Điện lực Việt Nam còn có một số doanh nghiệp khác như Tập đoàn Dầu khí, Tập đoàn Công nghiệp than và khoáng sản, Tập đoàn Sông Đà... Đối với ngành điện, từ trước đến nay, chúng ta luôn phải xử lý các vấn đề trước yêu cầu về phụ tải phát triển điện của đất nước ngày càng lớn, bình quân mỗi năm tăng khoảng 15%, riêng năm 2011 tình hình kinh tế bị ảnh hưởng thì nhu cầu vẫn tăng khoảng 10%. Vai trò của ngành điện trong việc đáp ứng các nhu cầu này hết sức quan trọng. Tuy nhiên, nếu tiếp tục kéo dài tình trạng hiện nay sẽ dẫn đến thị trường điện thiếu sự cạnh tranh lành mạnh; động lực để phát triển ngành điện sẽ có những hạn chế; và còn liên quan đến quyền lợi của người tiêu dùng.
Chính vì vậy, trong thời gian vừa qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thực hiện theo các nghị quyết của Trung ương đã ban hành các lộ trình để tiến tới việc xóa bỏ vai trò độc quyền doanh nghiệp chứ không phải độc quyền nhà nước - Bộ trưởng nhấn mạnh.
Bộ trưởng cho biết, sau một thời gian thí điểm, từ ngày 1/7/2012, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ sẽ bắt đầu chính thức vận hành thị trường phát điện cạnh tranh. Đến năm 2014 tiến hành thực hiện thị trường bán buôn điện cạnh tranh, và theo lộ trình đến năm 2022 sẽ thực hiện việc bán lẻ cạnh tranh. Như vậy, lộ trình này kéo tương đối dài từ năm 2004 cho đến năm 2022.
Lý do vì sao kéo dài tới 17 năm, Bộ trưởng phân tích: “Vấn đề thị trường điện đối với Việt Nam là hết sức mới mẻ, chúng ta chuyển từ cơ chế tập trung trước đây sang cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước và định hướng xã hội chủ nghĩa. Nhiều vấn đề phức tạp phải có thời gian để vừa làm, vừa hoàn chỉnh. Điện là một mặt hàng đặc biệt liên quan đến toàn bộ đời sống kinh tế - xã hội, cho nên bất cứ một sự thay đổi nào mà nó ảnh hưởng đến đời sống của nhân dân, ảnh hưởng đến sản xuất, chúng ta phải có giải pháp để khắc phục. Chính vì thế, bước đi của chúng ta phải thận trọng.”
Đối với ngành xăng dầu, Bộ trưởng cho biết, đến nay đã có 12 đầu mối về nhập khẩu xăng dầu và phân phối xăng dầu, trong đó có cả khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh, chứ không phải chỉ có khu vực doanh nghiệp nhà nước. Vì vậy, Bộ trưởng khẳng định không thể có chuyện “lợi ích nhóm”.
Còn về độc quyền của Tổng công ty Xăng dầu Việt Nam, theo Bộ trưởng, mặc dù đã cho phép nhiều đầu mối, nhưng do vai trò của Tổng công ty Xăng dầu và hệ thống phân phối được hình thành từ nhiều năm nay, nên trên thực tế, thị phần của Tổng công ty Xăng dầu Việt Nam có thể dao động bình quân khoảng 60%. Đây là lực lượng chủ lực trong việc đáp ứng các yêu cầu về sản phẩm xăng dầu của đất nước. Đặc biệt, trong tình hình biến động về xăng dầu thế giới như thời kỳ năm 2010-2011 mới thấy được vai trò của những tập đoàn kinh tế nhà nước, các tổng công ty nhà nước vì lợi ích của Nhà nước, có thể ảnh hưởng đến lợi ích của doanh nghiệp, thậm chí chịu lỗ nhưng theo yêu cầu của Chính phủ và trước yêu cầu cuộc sống của nhân dân, họ vẫn phải duy trì mạng lưới cung cấp xăng dầu. Theo Bộ trưởng, đó là vai trò tích cực được xã hội và nhân dân ghi nhận. Nếu chúng ta tiếp tục kiên trì Nghị định 84 thì thị trường xăng dầu sẽ là thị trường vận hành theo cơ chế thị trường và có sự quản lý của Nhà nước.
Với câu hỏi trách nhiệm của Bộ Công Thương để tình trạng độc quyền doanh nghiệp kéo dài như thời gian vừa qua, Bộ trưởng thẳng thắn xin nhận một phần trách nhiệm. “Thời gian tới, với sự chỉ đạo của Chính phủ, của Trung ương, của Quốc hội, đặc biệt là trong quá trình tái cơ cấu và đổi mới mô hình tăng trưởng, chúng tôi sẽ phối hợp cùng với các Bộ, ban, ngành có những tham mưu phù hợp hơn.” - Bộ trưởng hứa.
Cũng tại phiên chất vấn, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng và các thành viên Chính phủ khác đã lần lượt trả lời, làm rõ những vấn đề cử tri và các đại biểu quốc hội quan tâm như: Thúc đẩy sản xuất kinh doanh để tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp; vấn đề chống độc quyền, thực hiện thị trường cạnh tranh nhất là sản phẩm điện, xăng, dầu; quản lý thị trường và thương mại, nhất là thị trường nông sản; đấu tranh tích cực để có thể chống được gian lận thương mại; một số vấn đề cụ thể liên quan tới titan, liên quan tới bô xít, liên quan tới một số dự án công trình khác; vấn đề rà lại quy hoạch điện nói chung và thủy điện, kiên quyết loại bỏ và dừng các dự án chúng ta thấy không đạt tiêu chí xã hội, môi trường, chất lượng, hiệu quả. Tiếp tục kiểm tra những dự án khác để đảm bảo an toàn về thủy điện, nhất là đối với Thủy điện Sông Tranh.
Kết luận phiên chất vấn, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng đánh giá Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng và các thành viên Chính phủ đã trả lời rất rõ ràng, thẳng thắn với tinh thần rất xây dựng./.
Hồng Dương
|